Eğitim-öğretim yılı kayıt ve yenileme dönemlerinde, özel öğretim kurumları ile veliler arasında en çok uyuşmazlık konusu olan başlıkların başında kitap, dijital eğitim platformu lisansları ve ek eğitim materyallerinin temini ve teslimi gelmektedir. Özellikle son dönemde Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) düzenlemeleri ve Tüketici Hakem Heyetleri/Mahkemeleri kararları ışığında, okulların yürüttüğü bu süreçlerin hukuki altyapısının doğru kurulması büyük önem taşımaktadır.

1. Temel Kural: Özel Okullar "Ders Kitabı" Satışı Yapamaz

Öncelikle altı çizilmelidir ki; Millî Eğitim Bakanlığı mevzuatı uyarınca, örgün eğitim müfredatının ana unsuru olan ders kitapları, Bakanlık tarafından ücretsiz olarak basılmakta ve dağıtılmaktadır.

1. Özel okulların, MEB tarafından ücretsiz sağlanan ana müfredat ders kitaplarını satması veya buna benzer bir zorunlu bedel ihdas etmesi hukuken mümkün değildir ve mevzuata aykırılık teşkil eder.

2. "İkincil Eğitim Materyalleri" Temini ve Satışı Mümkündür

Özel okullar, müfredatı zenginleştirmek, yabancı dil eğitimi, yardımcı kaynaklar, testler, basılı/dijital yardımcı yayınlar ve platform lisansları gibi unsurları "İkincil Eğitim Materyali" kapsamında velilere sunabilir ve tedarik edebilir.

Bu noktada önem arz eden husus;

1. Sunulan ürün ve hizmetlerin açıkça "İkincil Eğitim Materyali / Yardımcı Yayın Seti / Dijital Eğitim Lisansı" olarak nitelendirilmesi,
2. Kayıt/hizmet sözleşmesinde ve faturalandırmada "Ders Kitabı" gibi yanıltıcı veya mevzuata aykırı ibarelerin kullanılmamasıdır.

3. Kritik Hukuki Risk: Teslim ve İfa İspat Yükü Okulun Üzerindedir

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ve 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında; satılan veya temin taahhüdünde bulunulan bir malın/hizmetin (fiziki kitaplar, dijital lisans şifreleri vb.) tüketiciye (veliye) eksiksiz, ayıpsız ve tam olarak teslim edildiğini ispat külfeti satıcı/sağlayıcı sıfatıyla özel okula aittir.

Uygulamada velilerin;

1. "Kitaplar bize hiç teslim edilmedi,"
2. "Eksik yayın verildi,"
3. "Dijital lisans şifreleri çalışmıyordu / iletilmedi"

gibi iddialarla Tüketici Hakem Heyetlerine veya adli mercilere başvurarak ücret iadesi talep ettikleri sıklıkla görülmektedir. Mahkemeler ve Hakem Heyetleri, somut ve ıslak imzalı bir teslim tutanağı sunamayan okullar aleyhine bedel iadesi kararı verebilmektedir.

4. Kurumların Alması Gereken Önlemler: "Teslim Tesellüm ve İbra Tutanağı"

İleride doğabilecek hak kayıplarının, idari para cezalarının ve haksız ücret iadelerinin önüne geçebilmek adına;

1. Elden Bizzat Teslim: Fiziksel yayın setleri ve dijital erişim kodları veliye elden teslim edilirken mutlaka imzalı bir tutanak tanzim edilmelidir.
2. Ayrıntılı ve Hukuki Metin: Tutanağın; materyallerin hasarsız, ayıpsız, yeni ve orijinal ambalajında teslim alındığını, eksik ifa iddiasında bulunulmayacağını ve teslim sonrası muhafaza sorumluluğunun veliye geçtiğini açıkça düzenlemesi gerekir.
3. Kişiselleştirilmiş Bilgiler: Öğrenci kimlik bilgileri, veli bilgileri, teslim tarihi ve saatini içeren eksiksiz bir kayıt tutulmalıdır.